dotykibliskosc

Znaczenie dotyku i bliskości w emocjonalnym rozwoju dziecka

Rola dotyku w rozwoju niemowląt: dotyk i bliskość to największe, najważniejsze dary, jakie może otrzymać dopiero co narodzone dziecko. Zapach i obecność znajomego, ciepłego, miękkiego ciała matki; słodki smak jej mleka – to wszystko działa jak lekarstwo na zmysły małego człowieka, który ma sobą trudy porodu.

Pozwala ukoić ból i przetrwać nagłą, gwałtowną zmianę środowiska – od teraz noworodek znajduje się w głośnym, jasnym, zimnym świecie pełnym rozmaitych bodźców i będącym zupełnym przeciwieństwem matczynego wnętrza. Nowo narodzone dziecko potrzebuje bliskości, by móc dostosować się do życia w zupełnie innym świecie niż ten, który znało do tej pory.

Na tym etapie jednak dziecko dopiero zaczyna zaspokajać głód bliskości, który będzie mu towarzyszył znacznie dłużej, niż tylko w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa.

Dotyk to element kluczowy w budowaniu bliskich relacji i przywiązaniu

Ludzie potrzebują bliskości innych osób i fizycznego kontaktu przez całe swoje życie, ta potrzeba nie zmniejsza się znacząco ani nie wygasa wraz z postępującym rozwojem fizycznym i umysłowym. Zmysł dotyku jest natomiast jednym z tych zmysłów, które nie są (całkiem niesłusznie) powszechnie uważane za najistotniejsze.

O wiele bardziej doceniamy na co dzień zmysł wzroku czy słuchu, zapominając o ogromnej roli zmysłu dotyku, który jest elementem kluczowym w budowaniu relacji opartych na bliskości i przywiązaniu. Dotyk często mówi nam o wiele więcej, niż jesteśmy w stanie odczytać jedynie na poziomie wizualnym.

Rodzicielstwo bliskości: kontakt matki i dziecka to zasada zdrowego rozwoju dziecka

Choć dzisiaj wielu rodziców zdaje sobie sprawę z korzyści, jakie niesie za sobą czuła, troskliwa opieka nad niemowlęciem i starszym dzieckiem, wciąż nie ufamy do końca podejściu opartemu na intuicyjnym, a także ciągłym, bezpośrednim i spontanicznym kontakcie z dziećmi.

Tymczasem taka filozofia rodzicielstwa, a także relacji z bliskimi towarzyszyła ludziom jako gatunkowi przez tysiące lat. Pisze o tym Jean Liedloff w swojej książce „W głębii kontinuum”, gdzie opisuje zwyczaje Indian z plemienia Yequana, wśród których żyła przez wiele miesięcy. Autorka miała dość czasu, by zauważyć, jakie konsekwencje niesie za sobą przyjście na świat i życie w wiosce Yequańczyków, którzy nie zatracili jeszcze tytułowego kontinuum.

Wielkomiejskie życie i szeroko pojęty postęp oczywiście zmieniły nasze (ludzi dorosłych) przyzwyczajenia, jednak nie zdołały wpłynąć na elementarne potrzeby zapisane w naszych genach. Przychodzimy na świat z potrzebą bycia blisko rodzica, niemal w każdej sytuacji, już chwilę po urodzeniu.

Nie zdążyliśmy przywyknąć do odosobnienia, w jakiejkolwiek formie – czy to wózka, osobnego pokoju, braku matczynej piersi, leżenia przez większość dnia w łóżeczkach i bujaczkach.

Spanie w łóżku z dzieckiem i karmienie piersią: Biochemia pokarmu kobiecego

Wspólne spanie, które w naturalny sposób zbliża dziecko do rodzica i zwiększa szansę na dłuższe karmienie piersią, ma zdecydowanie pozytywny wpływ na budowanie bliskości, a także prawidłowy, zdrowy rozwój dziecka.

I mówią o tym nie tylko przekonania osób związanych z filozofią rodzicielstwa bliskości, lecz także nauka, a w tym konkretnym przypadku – biochemia. Zarówno ssanie piersi przez dziecko, jak i wspólne spanie powodują wyrzut hormonów – u matki i dziecka.

Prolaktyna i oksytocyna wyciszają i odprężają matkę, a także w naturalny sposób budują przywiązanie matki do dziecka. Organizm dziecka natomiast zostaje pobudzony do wydzielania większej ilości hormonu szczęścia, czyli endorfin. By utrzymać taki stan, oboje muszą regularnie dostarczać sobie bliskości, co jest możliwe dzięki – chociażby – karmieniu piersią na żądanie oraz spaniu w pobliżu dziecka.

Dotyk jako ważny rytuał w codzienności niemowlęcia

W jaki jeszcze sposób możemy wykorzystać dotyk, by pozytywnie wpłynąć na rozwój dziecka już w okresie niemowlęctwa? Bardzo pomocny może okazać się masaż. Sięgnijmy po to rozwiązanie podczas codziennej pielęgnacji dziecka – przed kąpielą lub po prostu wieczorem, rozpoczynając rytuały związane z nocnym odpoczynkiem.

Olejek ze słodkich migdałów powinien ułatwić nam wykonywanie tej czynności. Sam masaż zadziała na niemowlę relaksująco, odpręży je i uspokoi, dostarczy pozytywnych bodźców. Istnieje wiele szkół, gdzie rodzice mogą nauczyć się od instruktorów masażu, jak w prawidłowy sposób masować niemowlęta. Jeśli rodzice obawiają się, że nie robią tego w sposób właściwy – mogą wybrać się na lekcje, w czasie których poćwiczą.

Rola dotyku przez Kangurowanie niemowląt i noszenie w chuście

Kangurowanie niemowląt i noszenie w chuście – pierwsza z tych dwóch czynności zapewnia dziecku zbawienny kontakt „skóra do skóry”, tak bardzo potrzebny maleństwu w pierwszych tygodniach jego życia.

Kangurowanie obniża u maluchów poziom stresu, zapewnia im spokojniejszy sen, szybszy przyrost wagi, pozwala oswoić się ze zmianą środowiska, która nastąpiła po porodzie. W przypadku dzieci urodzonych przedwcześnie stanowi element terapeutyczny – jest szczególnie zalecane ze względu na korzyści, jakie za sobą niesie.

Noszenie w chuście natomiast daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, bliskości i miłości. Dzięki regularnemu i prawidłowemu chustonoszeniu dziecko ma zapewnioną wielopoziomową stymulację sensoryczną – poprzez docisk materiału chusty oraz ciała noszącego rodzica, jego bliskość, bicie serca, ale także dzięki poznawaniu świata i dostępowi do mnogości dźwięków, widoków, sytuacji.

Noszący rodzic kołysze dziecko w rytm swoich kroków (jeśli jest to matka, malec dobrze zna ten rytm jeszcze z życia płodowego), dzięki czemu najczęściej z łatwością je usypia.

Bliska relacja z dzieckiem to inwestycja w silną i trwałą więź oraz zdrowy rozwój dziecka

Dzieci, których potrzeby bliskości, czułości i rodzicielskiego dotyku są w pełni zaspokajane, są wyciszone, spokojniejsze, lepiej śpią, mniej płaczą, szybciej się rozwijają.  Mają zapewnione stałe poczucie bezpieczeństwa, dzięki czemu w późniejszym okresie dzieciństwa stają się bardziej samodzielne i niezależne, z chęcią eksplorują świat i uczą się nowych rzeczy.

Ponadto, ich układ nerwowy jest stymulowany do rozwoju – dziecko sprawniej się uczy i rozwija nowe umiejętności. Więc rola dotyku w rozwoju niemowląt jest ogromna, a bliska relacja z dzieckiem i zbawienna moc dotyku dawkowanego małemu człowiekowi regularnie, od pierwszych chwil życia to inwestycja w silną i trwałą więź oraz zdrowy rozwój dziecka.

Może Cię również zainteresować: „10 zdań, których najlepiej unikać w komunikacji z dzieckiem”

Literatura:

Redakcja tekstu: Anna Hudek

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.